HIFU: Ameliyatsız Prostat Kanseri Tedavisi

Günümüzde neredeyse tüm kanser tipleri için kesisiz ve organın tamamını değil sadece tümörün olduğu bölümü hedefleyen tedaviler mevcut. Bugün, prostat kanseri tedavisinde de böyle bir yöntem var; HIFU (Yüksek Yoğunluk Odaklı Ultrason). Ameliyatsız prostat kanseri tedavisi olarak da bilinen bu uygulama ile hastanın vücudunda herhangi bir kesi yapmadan, prostatın tamamını vücuttan çıkarmadan, prostatın sadece tümörlü bölümüne müdahale edilerek prostat kanserinin tedavisi yapılabiliyor.

HIFU (Yüksek Yoğunluk Odaklı Ultrason) Nedir?

HIFU, prostat kanseri tedavisinde uygulanan kesisiz bir prosedür. İşlem temelde prostattaki tümöre ultrason dalgalarının odaklandırılması ve bu sayede tümörün ortadan kaldırılmasını içerir. Geleneksel prostat kanseri tedavisi olan prostatın tamamen çıkarılması ameliyatına bir alternatif sunar. Yani hastanın prostatı kendisinde kalır. Bu sayede prostatın tamamen çıkarılması ya da prostata radyasyon verilmesi ile birlikte ortaya çıkma riski olan idrar tutama ve/veya sertleşememe sorunlarını ortadan kaldırabilir.

HIFU, daha önce farklı kanser tiplerinin tedavisinde kullanmıştır. Ancak özellikle son 10 yılda prostat kanseri tedavisinde HIFU ile olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Bu sayede HIFU teknolojisinin en sık uygulandığı kanser türü prostat kanseri olmuştur.

HIFU Ameliyatsız Prostat Kanseri Tedavisi Nasıl Yapılır?

İşlem ameliyathanede, genel anestezi altında yapılır. İşlemin uygulanış biçimi aslında füzyon biyopsiye benzer. Hastanın makatından özel bir ultrason ile girilerek görüntüleme eşliğinde prostata ulaşılır. Tümörün prostattaki konumunun tespit edilmesiyle birlikte buraya ses dalgaları gönderilir. Bu dalgalar 65 ila 85 derece ısıya kadar ulaşıp tümörün canlılığını sona erdirir. Tümör yakılır ve yok edilir. Tümöre odaklanan ses dalgaları oldukça hassas çalışır. Bu sayede de çevre dokulara zarar verilmez.

HIFU Avantajları

Günümüzde lokalize prostat kanseri için iki yaygın tedavi mevcut. Bunlardan biri ameliyattır. Burada prostatı tamamen alırız. İkincisi ise radyasyon onkologları tarafından yapılan prostatın tamamen ışınlanması prosedürüdür. Bu iki yaklaşım da radikal tedavilerdir. Bunların yanında daha basit, konforlu bir tedavi yöntemi olan HIFU uygun hastalarda oldukça iyi sonuçlar verir. Peki, bu yöntemin avantajları nelerdir?

• Hedefe yöneliktir, prostatın tamamı çıkarılmaz ya da ışınlanmaz.
• Çok daha az yan etki riski vardır. İdrar tutma ve/veya sertleşme ile ilgili sorunların ortaya çıkma riski azdır.
• Vücutta kesi yeri açılmaz, kan kaybı olmaz, enfeksiyon riski azdır.
• Yatış gerektirmez.
• Kesi yeri fıtığı riski yoktur.
• Hasta herhangi bir radyasyona maruz kalmaz.

HIFU Dezavantajları

Elimizde HIFU teknolojisi olsa da prostat kanseri tedavisinde halen altın standart radikal prostatektomidir yani prostatın tamamen çıkarılması. HIFU doğru hastalarda yüz güldürücü sonuçlar verse de eksik kaldığı tarafları da tabii ki vardır. Bunlar nelerdir?

• Prostat kanseri, prostatın tek bir bölgesinde belirgin bir şekilde kendini gösterse dahi prostatın farklı bölgelerinde daha az agresif tümörler de mevcut olabilir. Bu nedenle prostatın içinde HIFU uygulanmayan alanlarda tümörler büyüyüp gelişebilir. Nüks söz konusu olabilir.
• Prostattaki tümör sertleşmeyi ve idrar tutmayı mümkün kılan sinirlere ve kaslara yakın olabilir. HIFU bu durumda bu dokulara zarar verebilir. İstenmeyen yan etkiler söz konusu olabilir.

Hangi Hastalara HIFU Uygulanabilir?

En önemli soru HIFU’nun hangi hastalara uygulanıp uygulanmayacağıdır. Hasta seçimi burada başarılı sonucu getiren en önemli etkendir. Uygun endikasyonlar şu şekilde sıralanabilir;

• Tümör prostatla sınırlı olmalıdır. Yani T1 ve T2 evre. Tümör, lokal ileri halde veya metastaz yapmış ise HIFU uygulanamaz.
• Tümör prostatın belirli bir alanında belirgin bir halde olmalıdır. MR’da tümörün prostattaki varlığı ortaya konulmalıdır. MR’da tümör görünmüyor, ancak biyopside tümör çıkıyorsa o zaman HIFU yapılamaz.
• Hastanın genel sağlıklı durumu radikal prostatektomi için uygun değilse HIFU düşünülebilir.
• Hasta gençse ve prostatın alınması sonucu ortaya çıkacak kuru boşalma ve ayrıca ortaya çıkma riski olan erektil disfonksiyon tablolarından çekiniyorsa HIFU öncelenebilir.
• Daha önce tümöre radyoterapi yapılmış ancak tümör nüksetmişse de HIFU düşünülebilir.

HIFU Sonrası

Hasta genellikle, HIFU gündüz yapıldıysa aynı günün akşam saatlerinde, öğleden sonra yapılmış ise bir sonraki gün taburcu edilir. Hasta bir hafta kadar sondalı kalır. Sonda çıktıktan sonra günlük yaşamına devam eder. 2 aya kadar idrarda küçük prostat dokuları görülebilir. İdrarda yanma ve idrar kaçırma şikayetleri olabilir. Bunlar zaman içinde azalarak geçer. Ancak idrarı hiç yapamama ya da idrarda kan şikayetleri olursa hekime başvurmak gerekir. 3 ayda bir yapılan PSA ölçümleriyle hastanın takibi devam eder.