Yüksek PSA Nedir?

Yüksek PSA prostat hastalıkları hakkında bilgi veren bir bulgudur. PSA, sadece erkeklerde bulunur. PSA prostat bezinin ürettiği bir enzimdir, az miktarda kanda da bulunur. Bu sayede basit bir kan testiyle prostatın kontrol edilebilmesi mümkün olur. Ürolojide belki de en sık istenen kan testidir. Oldukça basit de bir testtir. Aile hekimliklerinde rutin kontrol esnasında da bakılır. 40’lı yaşları geçtikten sonra rutin kontrollerde PSA’ya bakılması önerilir.

PSA, temelde prostatın genel sağlığı hakkında bilgi verir. Prostatın farklı hastalıkları mevcuttur; prostat kanseri, prostat büyümesi, prostat enfeksiyonu. PSA, referans değerlerin dışındaysa sonuçtan emin olmak için genellikle ikinci bir test daha yapılır. Bu test sonucu da sınır değerlerin dışındaysa ileri incelemeye başvurulur.  Yüksek PSA değeri genellikle prostat kanseri ile bağdaştırılır. Ancak ikinci bir kan testi yapıldıktan ve sonrasında biyopsi alındıktan sonra hastada prostat kanseri olup olmadığını anlaşılabilir.

PSA Kaç Olmalı

PSA değeri yaşla birlikte artar. Yaşa göre referans değerler şu şekilde belirtilebilir;

• 40 yaş altı: <1
• 40-45 yaş: <1.5
• 46-55 yaş: <2.5
• 56-65 yaş: <4
• 66-75 yaş: <5
• 75 yaş üzeri: <6

Bir kişide PSA’nın bu değerlerin üzerinde olması doğrudan kanser anlamına gelmez. Ancak, hastanın prostat kanseri olma riskini artırır. Öte yandan PSA’sı normal olan hastalarda da prostat kanseri saptanabileceği unutulmamalıdır.

Yüksek PSA Değeri Nedenleri

Hastanın bir aile hekimi ziyaretinde PSA’sı yüksek çıktıysa mutlaka bir üroloji uzmanına başvurması gerekir. Burada hastadan yeniden kan alınır, ayrıca idrar testi ve kültürü istenir. Örneğin, hastada bir enfeksiyon varlığı tespit edilirse antibiyotik başlanır ve PSA’nın düşüp düşmeyeceğine bakılır. Zira PSA, prostat ve/veya idrar yolu enfeksiyonu kaynaklı da olabilir.

Hastadan alınan 2 PSA testi de yüksek çıktıysa, herhangi bir enfeksiyon varlığı da söz konusu değilse bu noktada prostat biyopsisine başvurulur. Burada MR Füzyon Biyopsi ile prostatın farklı bölgelerinden küçük doku parçacıkları alınır ve bir kanser hücresi olup olmadığına bakılır.

İyi huylu prostat büyümesinin tanısında ise PSA’nın doğrudan yeri yoktur. Bu durumda PSA’nın genellikle ılımlı bir yükselişi göze çarpar.

Düşük PSA Nedenleri

Sınır değerin altında bir PSA genelde herhangi bir prostat hastalığıyla ilişkilendirilmez. Zira bu tek seferlik de olabilir. Birkaç kez üst üste PSA düşük geliyorsa o zaman en azından bir ultrason ya da tomografiyle ayrıntılı bir inceleme yapmak da fayda olabilir. Düşük PSA obez, iyi huylu prostat büyümesi ilacı kullanan veya yüksek doz kemoterapi alan hastalarda görülebilir.